Plastic soep lost Boyan Slat niet in z’n eentje op

TeunColumns & verhalen

plastic soep zee oceaan

Dat was vorige week wel even een VAR-momentje voor Boyan Slat. Dat je al staat te juichen omdat je net hebt gescoord en dat de scheidsrechter opeens besluit eens beter naar de beelden te kijken en de goal afkeurt. Te vroeg gejuicht.

Voortaan maar eerst zien, dan geloven. Zo – maar dan met de toekomst van onze planeet als inzet – voelde het heuglijke nieuws dat Slat, de dappere jongeman die de oceanen wil opruimen, eindelijk succes had met zijn zuigarm.

Plastic soep uit de oceanen halen

In 2013 presenteerde een piepjonge Boyan – een tiener nog – zijn ideeën om de plastic soep uit de oceanen te halen op een Ted Talk in Delft. Zoals hij daar sprak, in perfect Engels, charismatisch, slim, wekte hij de indruk dat het probleem snel zou kunnen worden opgelost.

Volgens hem niet in duizenden jaren, maar in slechts vijf jaar. Levende organismen zouden onder de stangen van zijn schoonmaakinstallaties door zwemmen en de bijvangst zou met 99,98 procent worden gereduceerd.

Fijn, zo’n jongeman die geëngageerd was én aan de slag wilde. Het filmpje ging viraal, Slat werd beroemd, gelauwerd door de Verenigde Naties en een graag geziene gast bij De Wereld Draait Door. Hij zamelde zijn eerste miljoenen in om zijn schoonmaakmachine te bouwen. Iedereen die ooit beelden van het plastic in de oceanen had gezien, wilde dat hij slaagde.

The Ocean Cleanup: dieren verstrikt

Vorig jaar zat hij weer bij DWDD. Het liep allemaal nog niet zo lekker met de The Ocean Cleanup. Het apparaat dat het plastic naar binnen zoog, spuugde het er aan de achterkant ook weer uit. Ook was er een onderdeel afgebroken. Wij, fans van Boyan, vroegen ons af of al die mooie, eindeloos doorgerekende ideeën in de ruige praktijk van oceanen wel echt zouden werken.

Vorige week kwam daarop eindelijk het antwoord: de installatie van Slat werkte! De polonaise kon beginnen. Hier op onze eigen krant werd deze geleid door de normaal zo kritische en scherpe Sheila Sitalsing: ‘Omdat een mens hoop en optimisme nodig heeft om de dag door te komen.’ Begrijpelijk.

En toen kwam de VAR. Mariene biologen van over de hele wereld reageerden helemaal niet enthousiast op de foto waarop Slat het succes van zijn schoonmaakinstallatie aantoonde. Eerder geschokt. Zij zagen honderden dieren gevangenzitten tussen het plastic en maken zich zorgen over de mogelijke populatie- en ecosysteemeffecten.

The Ocean Cleanup erkent het probleem en is hier ‘niet blij mee’. Hopelijk komt het goed.

Minder plastic verpakkingen = minder plastic soep

Laten we niet al onze hoop op Slat vestigen. De rommel opruimen is goed, maar we moeten ook zorgen dat er minder rotzooi bijkomt.

Wijzelf door minder verpakkingen te gebruiken: liever los fruit dan uit een bakje of zakje, liever herbruikbare zakjes dan die van plastic voor eenmalig gebruik, liever kraanwater dan flessenwater. Ook de politiek en industrie kunnen meer doen. Statiegeld invoeren op plastic flesjes bijvoorbeeld. Juist die worden vaak achteloos in de natuur geslingerd.

Let ook op de verpakkingen zelf. Neem zwarte vleesschaaltjes, mandarijnennetjes, broodzakken die deels uit papier en deels uit plastic bestaan en bakjes van verschillende lagen van verschillende soorten plastic: recyclebedrijven kunnen er niks mee. Ze betalen vaak geld om ervan af te komen. Juist deze minderwaardige plastic restproducten kunnen uiteindelijk op de grote vuilnishopen in Azië terechtkomen.

Maak alsjeblieft de oceaan schoon, maar zorg ook dat we minder afval produceren.

Deze column verscheen eerder in de Volkskrant.

Deel dit verhaal

Biologisch vlees is lang niet altijd milieuvriendelijk

TeunColumns & verhalen

Kippen

Als we ervan uitgaan dat wij als mensen van nature goed zijn – en dat is volgens Rutger Bregman zo – dan willen wij ook in de supermarkt graag de juiste keuze maken. Een keuze die én goed is voor het milieu én zorgt voor zo min mogelijk dierenleed. Dat is makkelijk, zou Bregman zeggen: eet geen vlees. Maar vlees is lekker en het vlees is zwak. Is het dan het beste om biologisch vlees te kiezen? Ja en nee.Lees verder

Archief Johan van der Keuken naar Fotomuseum: ‘Met zijn overlijden is zijn werk niet weg.’

TeunIn de media

Teun van de Keuken bij Spraakmakers NPO Radio1 juli 2019

Teun vertelt bij Spraakmakers op NPO Radio 1 over de verhuizing van het archief van zijn vader Johan van der Keuken, fotograaf en filmmaker, naar het Nederlands Fotomuseum. Daar in Rotterdam staat voor 2021 ook een grote expositie in de planning.

‘Ik vind het fantastisch dat het verhuist,’ vertelt Teun aan presentator Ghislaine Plag. Het werk wordt er goed geconserveerd en mooi digitaal opgeslagen. ‘Fotografie is heel kwetsbaar materiaal, dus als je er niks mee doet dan valt het gewoon uit elkaar.’

‘Mijn vader was een echte kunstenaar en kunstenaars die willen toch ook altijd voortleven. En dat lukt toch aardig.’

Wij zijn 17

Op zijn zeventiende publiceerde Johan van der Keuken het fotoboek Wij zijn 17 (1955) waarvoor hij zijn klasgenoten, vrienden fotografeerde. Teun vertelt dat tot dan toe het beeld bestond van de jeugd als bestaande uit frisse jonge types. Zijn vader liet juist een heel andere kant zien:

‘Nou jong waren ze wel, maar hier zag je dus allemaal jongens en meisjes van 17 een beetje depressief uit het raam kijken, sigaren roken, pijpen roken, duidelijk met allemaal existentiële twijfel. Dat werd ook mooi zwart-wit in beeld gebracht. Dus dat was een heel somber beeld eigenlijk. Dat boek sloeg in als een bom.’

Van der Keuken werkte steeds in hele minimale omstandigheden, vertelt Teun, geld interesseerde hem niet. ‘Hij wilde zijn werk maken, dat vond hij het belangrijkste.’

Anders dan anderen

Over zijn jongere jaren schreef Teun in 2017 nog Goed Volk, een roman over zijn wat atypische jeugd in Amsterdam. ‘Wij waren anders dan anderen,’ zo omschrijft Teun zijn familie in de radio-uitzending.

Als jonge jongen ging hij wel eens mee als zijn vader ging draaien. Maar toch is Teun zelf niet echt een man van het beeld geworden. ‘Ik ben meer van het vragen stellen, het tot de kern van de zaak doordringen.’ Van zijn vader kreeg hij in ieder geval mee dat je dit soort werk kán doen.

Luister, of kijk, hier het radiofragment terug. Het gesprek vond plaats op dinsdag 16 juli 2019 bij het programma Spraakmakers op NPO Radio 1, met Ghislaine Plag als presentator.

Deel dit verhaal