Bij Renze: ‘Tata Steel heeft ons klem’

TeunIn de media

Teun van de Keuken aan tafel bij Renze op 28 mei 2024 over Tata Steel

Teun is terug aan de bar bij talkshow Renze en bespreekt zijn nieuws van de dag.

Wat moeten we toch met Tata Steel?

In politiek Den Haag werd niet alleen de nieuwe premier Dick Schoof gepresenteerd, ook werd er een debat gevoerd over Tata Steel. Omwonenden hebben de Nederlandse staat aangeklaagd, en niet zonder reden. Tata Steel is niet alleen één van de grootste werkgevers van Nederland, maar ook één van de meest vervuilende werkgevers, vertelt Teun.

Het bedrijft stoot heel veel CO2 uit en omwonenden worden ziek. ‘Mensen in de omgeving van Tata Steel leven korter dan mensen in de rest van Nederland. Mensen krijgen ernstige ziektes. En ja, er is dan gewoon de grote vraag: wat moeten we daar nou eigenlijk mee?

Tata Steel heeft ons klem

In het verleden is niet gebleken dat Tata hier nou heel veel aan wilde doen. Er is nu wel een soort plan, vertelt Teun. Het afgelopen kabinet zou namelijk veel geld gaan steken in Tata. Maar wil het komende kabinet dat ook nog wel?, vraagt Teun zich af.

‘Het enige probleem is, als Tata Steel zegt: ja jongens, dit gaat ons nu te veel geld kosten, dan gaan ze weg. Dan ligt daar een enorm terrein dat voor nog vele miljarden meer gereinigd moet worden en dan kan je niet zomaar zeggen: Tata Steel, jij bent de vervuiler, want dat gaat al over tientallen jaren. Ze hebben ons klem eigenlijk.’

Harde voorwaarden

Teuns oplossing zou zijn wél geld te geven aan Tata, maar daar tegelijk harde voorwaarden aan te verbinden.

‘De gezondheid van de bewoners moet toch echt voorop staan.’

Aan tafel

In de rest van de uitzending praat Teun nog mee aan tafel. Daar zitten ook Floor Bremer en Wouter de Winther die het hebben over Dick Schoof als de nieuwe minister-president. Saskia Belleman spreekt over de rechtszaak tegen FvD-Kamerlid Gideon van Meijeren. En kickbokser Jamal Ben Saddik bespreekt zijn schorsing door organisator GLORY.

Renze terugkijken

Bekijk de aflevering van Renze van dinsdag 28 mei 2024 hier terug op Videoland.

Afbeelding: Screenshot uitzending Renze van 28 mei 2024

Deel dit bericht

Tiktokkende leraren, Joe Biden op zoek naar memes: geinig, maar mag het allemaal iets serieuzer?

TeunColumns & verhalen

Museum met schilderij met de tekst 'Really', schilderij met de leestekens ?!? en een beeldhouwwerk van een poppetje dat zijn handen voor zijn gezicht houdt

De laatste tijd verlang ik naar ernst. Naar een serieuze benadering der dingen. Naar minder luim en gebbetjes en meer analyses, kritische vragen en inhoud. Misschien is het de ouderdom en lees ik de tijd niet meer goed, of lees ik nog prima, maar bevalt de tekst me minder.

Leraren op tiktok

Neem de tiktokkende leraren. Als ze het medium gebruiken om moeilijke stof uit te leggen, prima. Wat werkt, werkt. Maar als hun online roem belangrijker wordt dan de lesstof, of erger, de leerlingen, dan moet iemand ze even (lichtjes) door elkaar schudden en ze wijzen op hun zware maar mooie taak: onze kinderen kennis bijbrengen.

Deze weken zitten vele duizenden kinderen aan hun eindexamen. Dat kan dat behoorlijk stressvol zijn. Je hebt je suf geleerd, gaat zitten in de aula of gymzaal, de enveloppe met de vragen wordt geopend en dan moet het gebeuren. Een paar uur presteren op de toppen van je intellectuele vermogen. Dan helpt het niet als je denkwerk wordt verstoord door een verbouwing naast het schoolgebouw, doorzakkende stoelen of de ijscoman die met zijn klantenlokkende deuntje de binnenplaats van de school op rijdt.

Kan het allemaal iets serieuzer?

Dit soort klachten komt ook dit jaar weer massaal binnen bij Laks, het actiecomité van scholieren. Het idiootste van alle ongerechtigheden die door de leerlingen worden aangekaart, zijn leraren die tijdens het examen TikTokfilmpjes maken. Even een dansje in de examenzaal vol nerveuze leerlingen om de sociale mediakanalen te vullen. Wat bezielt deze mensen? Zijn ze vergeten voor wie ze daar zijn? Dat het niet om hen draait, maar om de zwoegende examenkandidaten?

Kan het allemaal iets serieuzer?

Joe Biden wil memes

Joe Biden, nog ouder dan ik, hunkert ook naar sociale media-roem. Zonder kan hij de kansen op het presidentschap op zijn buik schrijven. Nu zou hij TikTok, Instagram en Facebook kunnen gebruiken om uit te leggen waarom zijn plannen voor de VS goed zijn en die van Trump niet, maar dat is oud denken. Wat hij nodig heeft, lees ik in deze krant zijn goede memes en daarom zoekt hij nu een mememanager.

Want, legt een hoogleraar uit: ‘Online campagnevoeren, met name onder twintigers, draait om het hebben van de populairste memes.’ En laat Biden met ‘Dark Brandon’ nu een behoorlijk succesvolle te pakken hebben. Met dit plaatje van zijn alter ego dat verwijst naar de Terminator, lijkt de president de boodschap te willen verspreiden dat hij zaken gedaan krijgt; goedschiks of kwaadschiks. Het klinkt kinderachtig, maar het werkt. Biden is meer werk gaan maken van de memes sinds zijn populariteit onder jongeren is gedaald door de Amerikaanse steun aan Israël. Een goed en serieus antwoord.

Voor Thomas van Groningen is politiek niets anders dan spel

Bij Op1 zat politiek commentator Thomas van Groningen weer aan tafel. Hij zat te glunderen naast Sven Kockelmann. Van Groningen laat in alles blijken dat politiek voor hem niets anders is dan een spel. Hij ginnegapt zich opgewonden door de uitzending vol speculaties ‘wie het gaat worden’ en is verguld over handige politieke trucs.

Ik vermoed dat hij nog nooit heeft nagedacht over zijn rol als journalist in de (bedreigde) rechtsstaat. Op de avond dat de formerende partijen een akkoord bereikten, postte hij op zijn social media dat hij benieuwd was naar wie de ‘douze points’ zouden gaan? Geinig, maar mag het verdomme eens wat serieuzer?

Deze column verscheen eerder in de Volkskrant

Afbeelding: Gerd Altmann via Pixabay

Deel dit bericht

Teun aan de bar bij Renze: ‘elitaire boeken’

TeunIn de media

Teun van de Keuken aan tafel bij Renze op 21 mei 2024 over verhoging van de btw op kranten en boeken

Aan de bar bij talkshow Renze bespreekt Teun zijn nieuws van de dag.

Btw-verhoging kranten

“Laat Nederlanders goede toegang behouden tot onafhankelijke journalistiek,” zo staat boven een paginagrote advertentie in de kranten. Kranten protesteren hiermee tegen de verhoging van de btw op diezelfde kranten van 9% naar 21%. En van links tot rechts, echt niemand in krantenland is er blij mee, met die voorgenomen belastingverhoging.

Nederland verdwijnt door deze maatregel uit de middenmoot en zal de hoogste btw-heffing van heel Europa kennen op kranten en tijdschriften.

En dat is best opvallend, zegt Teun: vrije pers is belangrijk, zo staat in het hoofdlijnenakkoord, dus dan moet die krant toch ook betaalbaar blijven, zou je denken.

Meer btw op boeken

Ook op boeken gaat de btw omhoog. En dat terwijl het al zo slecht gesteld is met lezen. Er zijn mensen, zo vertelt Teun, die zeggen: cultuur en lezen, dat zijn elitaire bezigheden. Maar, als je boeken duurder maakt, dan maak je er júíst elitaire bezigheden van!

Omtzigt en Olympische Spelen

Vervolgens praat Teun mee aan tafel, waar Pieter Omtzigt zit om te spreken over het zojuist mede door hem afgesproken hoofdlijnenakkoord en de lange weg ernaartoe. Ook de Olympische Spelen en het tv-programma Humberto à Paris komen nog aan bod.

Renze terugkijken

Bekijk de aflevering van Renze van dinsdag 21 mei 2024 hier terug op Videoland.

Afbeelding: Screenshot uitzending Renze van 21 mei 2024

Deel dit bericht

De werkelijkheid hield zich niet aan de mooie slogan van het Songfestival

TeunColumns & verhalen

Een zwart-wit-foto van een microfoonstandaard en lichten, maar zonder zanger

Hier te lande is de teneur rondom het Songfestival nogal somber. Vanwege de onfortuinlijke gebeurtenissen rond Joost Klein en, daar waren ook elders in Europa veel mensen boos over, de deelname van Israël. Dat land voert een verschrikkelijke oorlog waarbij vele duizenden onschuldige burgerslachtoffers vallen, onder wie veel kinderen. Die onvrede en woede snap ik. Hierdoor leek deze editie van het liedjesfestijn misschien een fiasco, maar dan is het fijn als er ook iemand wijst op de dingen die wél goed zijn gegaan. Laat mij als marketingbeschouwer en sloganexpert een poging wagen.

United by Music

Wist u dat de EBU, het samenwerkingsverband van Europese publieke omroepen, vorig jaar een permanente slogan voor het Songfestival heeft aangenomen? Één goede voor eens en altijd. Komt ie: ’United by music’. Mooi hè? De slogan wil de ‘universele en verenigende kracht van muziek benadrukken.’ En verdomd, ik heb hem nu een paar keer op mijn tong geproefd en iedere keer komen dezelfde smaken naar boven: universeel, verenigend, kracht, muziek. Om in songsferen te blijven: wat een banger!

‘Het Eurovisie Songfestival is meer dan alleen een liedjeswedstrijd’

Festivalbaas Martin Österdahl: ‘Het Eurovisie Songfestival is meer dan alleen een liedjeswedstrijd; het is een viering van de kracht van muziek om mensen samen te brengen. Het is de perfecte slogan om onze waarden van inclusiviteit, gelijkheid, universaliteit en het vieren van diversiteit door middel van muziek te onderstrepen.’

De uitvoerend producent van dit jaar voegde er aan toe: ‘De slogan weerspiegelt het vermogen van de wedstrijd om verschillen te overbruggen en een gevoel van gedeelde gemeenschap te creëren, ongeacht nationaliteit, taal of achtergrond.’ Prachtig.

Een oproep tot vrede of provocatie?

Helaas leek de realiteit zich deze keer niet zo goed aan de slogan te houden. Daar kunnen marketeers woest om worden. Dat werden de jongens en meisjes van Eurovisie dan ook. Als je net hebt afgesproken dat er eenheid is, dan zal er ook eenheid zijn! Daarom was het kandidaten verboden kritiek op Israël uit te spreken (het festival is a-politiek!) en was zelfs een statement voor vrede en verbroedering (huh, music unites toch?) zoals de Franse artiest Slimane afgaf, niet toegestaan. Je zou je achter de oren kunnen krabben als een oproep tot vrede als provocatie wordt opgevat.

Een Songfestival vol chaos, ruzie en woede

Muziek bleek de afgelopen dagen toch niet zo sterk te verenigen als gehoopt. Door de oorlog in Gaza en het gedoe rond Klein, was er eerder chaos, ruzie en woede: er waren demonstraties op straat, de Israëlische zangeres werd uitgejouwd en de Songfestivalbaas ook. De Ierse kandidaat diende een klacht in tegen Israël, puntengevers haakten af, actievoerders werden uit de zaal gezet en de winnaar van vorig jaar kondigde aan de prijs niet te zullen uitreiken als Israël zou winnen.

Overigens was er thuis door technische trucs weinig te horen van het boegeroep tijdens het optreden van Israël. Music unites, ook als dat niet zo is. Zou een dergelijk spel met de waarheid passen in de missie van algemeen directeur Noel Curran van de EBU: ‘Publieke media zijn de hoeksteen van democratische samenlevingen. Het is onze rol om hun waarden te verdedigen en ervoor te zorgen dat onze leden een cruciale rol blijven spelen in de cultuur, de samenleving en het publieke debat in Europa.’

Deze column verscheen eerder in de Volkskrant

Afbeelding: StockSnap via Pixabay

Deel dit bericht

De overheid moet optreden tegen bedrijven die aan greenwashing doen. En dat doet ze ook. Leve de ACM!

TeunColumns & verhalen

Vanuit het huisje in het bos zie ik door elk raam bomen en planten. De merel zingt en de mezen kwetteren. Ik voel me goed en optimistisch. Ooit keek mijn vrouw tijdens een treinreis naar buiten en zei, in een vlaag van naïeve verwondering, ‘Wat is er toch veel groen in de wereld’. We lachten om die enigszins obligate waarneming, die toch waar was.

Duurzame praatjes

Er is heel veel groen in talloos veel schakeringen. Zo mooi en rustgevend. Die uitdrukking heeft in ons gezin inmiddels een gevleugelde status gekregen. Groen is goed voor de mens en belangrijk om te behouden. Bedrijven die het verwoesten, moeten worden aangepakt. Zeker als ze hun natuurvernietigende rotzooi verkopen met duurzame praatjes.

Ondernemingen doen alles om hun spullen en diensten te verkopen. Vorige week schreef ik al dat als ze niet immoreel zijn, dan toch wel amoreel. Zelfs vliegmaatschappijen en oliebedrijven deinzen er niet voor terug af een toe een milieuvriendelijk claimpje te maken om bij de consument een groen voetje te halen.

Hoe dat bij potentiële klanten werkt weet ik niet, maar misschien trekken die bedrijven toch klanten over de streep als ze de indruk wekken dat ze het net iets beter doen (minder slecht) dan de concurrentie? Er werken slimme mensen bij zulke concerns die echt geen dure reclame de wereld in slingeren als het niet zou werken.

De ACM grijpt de laatste tijd lekker in

Omdat ze zelf een beetje losjes in de moraliteit zitten, moet de overheid ingrijpen. En nu komt het mooie: dat doet ze ook! Het onafhankelijk orgaan ACM (Autoriteit Consument en Markt) is de laatste tijd lekker bezig bedrijven op de vingers te tikken die aan greenwashing doen. Zo roept de toezichthouder samen met Europese zusterorganisaties twintig luchtvaartmaatschappijen waaronder KLM op om binnen dertig dagen te stoppen met claims ‘groen’, ’duurzaam, het spreken over duurzame brandstof en vage CO2- compensatiesprogramma’s.

Albert Heijn moet stoppen zichzelf de meest duurzame supermarkt te noemen. Daar heb ik eerder over geschreven. Het supermarktconcern heeft jarenlang veel geld geïnvesteerd in een duurzaam imago, door mooie plaatjes en praatjes in winkels en reclames. Die groene marketing had effect, want de klanten trapten erin en noemden Albert Heijn in een onderzoek de duurzaamste supermarkt. Met die uitverkiezing ging AH vervolgens aan de haal door te adverteren met ‘Duurzaamste supermarkt!’ (en in kleine letters ‘volgens consumenten’. Dat mag niet meer van de ACM.

Hup ACM!

Eneco mag niet meer adverteren met ‘sneller klimaatneutraal’, Booking.com mag de claim ‘travel sustainable’ niet meer gebruiken en Plus mocht al eerder de term ‘klimaatneutraal’ niet meer gebruiken. Zalando moest duurzaamheidsvlaggetjes en plaatjes van bomen en planten van de website verwijderen. De ACM is helder: óf de vage groene claims gaan weg, óf bedrijven laten zien wat ze concreet doen om hun milieubelasting te verminderen. Het is veelzeggend dat de bedrijven allemaal liever stoppen met hun groene marketing, dan dat ze hun duurzame inspanningen openbaar maken Ze weten zelf ook dat hun praatjes flauwekul zijn. Maar toch: hup ACM!

Deze column verscheen eerder in de Volkskrant

Afbeelding: Annette via Pixabay

Deel dit bericht

Bedrijven zijn amoreel, overheid grijp in!

TeunColumns & verhalen

Wat is het doel van bedrijven? Grofweg gezegd – want er zijn natuurlijk ook allerlei uitzonderingen; commerciële organisaties die mooie spullen willen produceren en de aarde mooier willen maken – zijn bedrijven op aarde om geld te verdienen. Als ze al niet immoreel zijn, dan zijn ze wel amoreel.

Kosten, prijs en marge

In het heerlijke BBC-programma The Apprentice, waarin een stel egomaniakale jonge ondernemers strijden om een investering van (Lord) Alan Sugar, legt de hoofdpersoon van de show meermaals uit welke factoren daarbij van belang zijn: kosten en prijs. Het verschil daartussen is de marge. De prijs is natuurlijk lastig, want als die te hoog is, dan koopt niemand je product. En dus is het slim eerst naar de kosten te kijken: die moeten zo laag mogelijk.

Nu heeft de Consumentenbond een onderzoek gedaan dat haar Duitse evenknie eerder al deed. Die Duitsers bekeken daarvoor heel veel producten met een ‘verbeterd recept’ en constateerden dat het recept weliswaar verbeterd was voor de producent, maar niet voor de consument: hoogwaardige ingrediënten als noten, vlees en fruit waren doorgaans vervangen door minderwaardige en goedkopere varianten vol suiker, zout, vet, smaakstoffen, emulgatoren, aroma’s en andere rommel.

Afname hoeveelheid hoogwaardige ingrediënten

Onze eigen Consumentenbond vergeleek de samenstelling van ruim zeshonderd supermarktproducten met diezelfde producten vijf jaar geleden. Ook in dat onderzoek werd geconstateerd dat in veel gevallen de hoeveelheid hoogwaardige ingrediënten was afgenomen: zo daalde het visgehalte van de lekkerbekjes van Albert Heijn van 75 procent naar 55 procent, verlaagde de fabrikant van Bertolli vloeibaar (een margarine) het aandeel olijfolie van 20 procent naar 7 procent en stopt Plus nu 6 procent bosvruchten in de siroop met bosvruchtensmaak waar dat eerder 19 procent was. In 60 procent van de veranderingen ging het om huismerken.

Het is lachwekkend hoe sommige bedrijven reageren op deze bevindingen. De Consumentenbond schrijft dat supermarktketen Plus zegt dat hun bosvruchtenlimonade ‘nog precies hetzelfde smaakt, omdat de smaak vooral wordt bepaald door aroma.’ En: ‘Albert Heijn stelt zelfs dat zijn lekkerbekjes erop vooruit zijn gegaan doordat er een dikkere krokante laag omheen zit.’ Je moet maar durven. Dit is dus precies het soort rommelvoer waar we overgewicht van krijgen en ziek van worden. Bedrijven zijn op aarde om geld te verdienen en kijken daarvoor vooral naar de kosten.

De omgeving moet veranderen

Wat Lord Sugar zijn kandidaten ook zou kunnen aanraden, is aanwezigheid. Zo beschreef Michael Mosse ooit dat Coca Cola mede zo populair geworden is door ‘alomtegenwoordig’ te zijn. Onontkoombaar. Hoe meer ongezond waar er in de omgeving wordt aangeboden, hoe meer ongezond de norm wordt. Om die norm te veranderen, moet je de omgeving veranderen. Onze overheid is met tabak al een tijdje bezig dit te doen.

Vanaf juli mogen supermarkten geen sigaretten meer verkopen en vanaf 2030 mogen ‘gemakszaken’ zoals Ako en Primera dat ook niet meer. Dan resteren alleen de officiële tabakszaken nog. Heel goed. Maar wat Primera nu gaat doen? Het richt een hele keten van tabakszaken op. Verslaving en longkanker interesseren het bedrijf niet. Amoreel of toch misschien immoreel? Ze zijn op aard om geld te verdienen.

De enige partij die nog kan waken over onze gezondheid – en dat ook zou moeten doen – is de overheid. Die kan regels stellen voor de samenstelling van voedsel – 80 procent van de supermarkt is ongezond – en bepalen hoeveel tabakszaken er überhaupt mogen zijn.

Deze column verscheen eerder in de Volkskrant

Afbeelding: Arek Socha via Pixabay

Deel dit bericht

In Linda: ‘Laten we ons bevrijden en genieten van echt eten’

TeunIn de media

De mens is een plofkip, cover van het boek uit 2024 geschreven door Teun van de Keuken

‘Mijn boek gaat over voeding waar eigenlijk niks in zit en waar we overgewicht en ziektes van krijgen,’, vertelt Teun aan LINDA als hij praat over zijn nieuwe boek De mens is een plofkip. In het boek wordt de voedingsindustrie kritisch onder de loep genomen, en wordt perspectief geboden voor een gezondere toekomst. Reden voor LINDA om Teun te interviewen.

De voedselindustrie heeft dollartekens in z’n ogen

Het maakt de voedingsindustrie niet uit dat consumenten ziek worden van het eten dat ze bedenken en verkopen. ‘Mind you: 80 procent van de supermarktproducten is ongezond. De voedselindustrie heeft dollartekens in z’n ogen.’ Het draait de bedrijven om geld, niet om gezondheid. Zelfs producten die voor veel mensen gezond lijken, zijn dat niet, zoals brood of tomatensoep. ‘Bijna alles in de supermarkt is ongezond en ultrabewerkt. De echte voedzame bestanddelen zijn eruit gehaald en vervangen door olie, vet, suiker, zout en andere toevoegingen.’

Voedsel of drugs

En dat is een groot probleem, want ‘uit onderzoek blijkt dat onze hersenen van suiker, vet en zout oplichten, op dezelfde manier als onze hersenen reageren op drugs. De industrie ontwikkelt de producten zo dat die té lekker, maar niet verzadigend zijn. Dat betekent dat je lang door kan eten. Mede door alle marketing ontkom je er niet aan. We zijn weerloos. Dat maakt dat wij als een kleine David tegen een hele grote Goliath moeten vechten.’

Maak de omgeving gezonder

Maar Teun ziet ook oplossingen. ‘Door 10 jaar neoliberaal beleid is de weg vrijgemaakt voor bedrijven. De overheid heeft een zorgplicht voor haar burgers en moet wetten maken en regels handhaven die ze gezond houden. Mijn appèl is aan de overheid, om de omgeving gezonder te maken.’

De obesogene omgeving moet gezonder worden. Dat betekent goedkoper fruit en groente en juist duurdere ongezonde dingen. Ook zou de overheid een gezonde warme lunch moeten aanbieden op school. ‘Dan eten kinderen in ieder geval één voedzame maaltijd op een dag.’

Net zoals de kinderen van Teun zelf, die warm eten meekrijgen in een thermospot. ‘De helft van de aanbevolen hoeveelheid [groente] krijgen mijn kinderen nu al bij de lunch, in plaats van al die groenten in een klap in de avond te moeten eten. Dan krijg je nog meer frustratie.’

Zeg nee tegen rommel

Mensen zelf kunnen ook heel wat meer doen, vindt Teun. ‘Ik hoop dat mensen actiever worden in hun rol in de maatschappij. Dat we massaal niet meer pikken overspoeld te worden met rommel. Hoe ongezonder de omgeving, hoe meer dat de norm is. Ik zou willen dat we de norm kunnen veranderen. Dat we naar 50 procent gezonde producten in de supermarkt gaan. Laten we ons bevrijden en genieten van echt eten.’

Lees het interview in de LINDA

Het gehele uitgebreide interview door Nivine de Jong is hier te lezen op de website van Linda.

De mens is een plofkip, cover van het boek uit 2024 geschreven door Teun van de Keuken

Bestel hier het boek De mens is een plofkip.

Politiek, dwing bedrijven eerlijker te handelen

TeunColumns & verhalen

Verkeersbord met pijl richting 'right' en een pijl richting 'wrong'

Geert Wilders stapte onlangs met veel misbaar uit de coalitie-onderhandelingen. De volgende dag zat hij er weer. Caroline van der Plas, die alles toejuicht wat de leider en enig lid van de PVV vindt, sprak vol begrip over de potsierlijke actie. Ze begreep hem ‘heel goed’, want ‘asiel is heel belangrijk voor de PVV’.

Migratie

Lazen we deze treurige Haagse arena even verlaten en kijken naar de zaak waarover het hier gaat: migratie. De onderhandelende partijen willen een deel van de buitenlanders die hier willen komen werken en wonen tegenhouden en terugsturen. Het achterliggende idee is dat wij in onze polder op eigen kracht door ons extreem vernuft, handigheid en ijver een paradijsje hebben opgebouwd en dat er nu profiteurs van buiten, die nooit iets aan onze welvaart hebben bijgedragen, een graantje komen meepikken.

Klopt dat wel? Dat onze voorouders een schier onbewoonbare drassige delta wisten in te polderen, was inderdaad knap. Maar onze welvaart komt ook door roof, moord, het verwoesten van natuurgebieden om plantages aan te leggen en het weghalen van mensen van hun geboortegrond om ze als slaven over de wereld te verspreiden. Zonder het koloniale systeem waarmee landen ver weg werden ingezet voor ons gerief, zouden we nooit zo rijk zijn geworden.

Aandeelhouders tevreden houden

Hoewel dat systeem formeel niet meer bestaat, opereren veel bedrijven in het rijke Westen nog steeds zo. In het zakenblad Sprout las ik dat de baas van Unilever, Hein Schumacher, de ideologische veren van voorganger Paul Polman heeft afgeschud. Schumacher gaat zich vooral inspannen om de aandeelhouders tevreden te houden, aldus het artikel.

‘Dat betekent onder andere dat duurzaamheidsplannen op een laag pitje komen te staan: de ambitie om alle verpakkingen van herbruikbaar, recyclebaar of composteerbaar plastic te maken wordt jaren verschoven en wordt er minder vaart gemaakt met het betalen van een leefbaar loon voor medewerkers van leveranciers.’ Ook op het gebied van natuurbescherming heeft Unilever zijn doelstellingen afgezwakt. Schumacher zegt zelf dat hij ‘niet gaat roepen dat we de wereld redden’.

Eerlijk produceren

Maar niemand vraagt hem de wereld te redden. Het zou al mooi zijn als hij eerlijk zou produceren. Dus niet afval creëren en daar de (meestal arme) landen voor op laten draaien. Niet verpakkingen maken van nieuw plastic uit verse aardolie, maar duurzamere alternatieven kiezen. En vooral ook niet werknemers uitbuiten.

De opmerking over het leefbaar loon is ronduit schandalig. De topman van Unilever vindt het doodnormaal dat hij zijn werknemers in ontwikkelingslanden niet voldoende kan betalen om van te kunnen leven. Wat voor werkgever ben je dan? Dat zou toch het minimum moeten zijn? Voor onze werknemers hier zouden we dit niet accepteren, maar voor mensen die aan de andere kant van de wereld voor ons werken, vinden we het kennelijk acceptabel.

De wereld eerlijker maken

Als wij onze rijkdom bouwen op het uitbuiten van mensen elders, dan moeten we niet gek staan kijken als deze zogenaamde ‘gelukszoekers’ op een gegeven moment hier hun deel komen opeisen. Het wordt tijd dat ze in Den Haag stoppen met het praten over het tegenhouden van de migrantenstromen en gaan nadenken hoe ze de wereld eerlijker kunnen maken. Alleen zo zullen meer mensen thuisblijven in plaats van te kiezen voor een gevaarlijke tocht op gammele bootjes.

Deze column verscheen eerder in de Volkskrant

Afbeelding: Tumisu via Pixabay

Deel dit bericht

Ruimtevoer uit een flesje is geen voedsel Yfood

TeunColumns & verhalen

Vijf verschillende kleuren felgekleurde drank in een wijnglas

De sympathieke en belezen Tom Pardoen was uit België met de trein naar Amsterdam gekomen. Op het station had hij een ogenschijnlijk gezond broodje gekocht en was naar de uitgeverij gelopen. Daar ontmoette ik hem voor een interview over mijn boek De mens is een plofkip.

Ultrabewerkt rommelvoer

Tom had de verpakking van zijn broodje voor mij bewaard. De enorme ingrediëntenlijst paste bijna niet op de verpakking en stond vol met onuitspreekbare woorden met x-en en y-en. Het broodje had er volgens Tom gezond uitgezien. Bruin met pitjes. In werkelijkheid was het ultrabewerkt rommelvoer.

Uiteraard niet volkoren, wat je altijd moet kopen als je gezond en voedzaam brood wilt hebben, maar bloem die op handige wijze was gekleurd. Veel suiker (in verschillende namen die veel mensen niet eens als suiker herkennen), zout en tal van toevoegingen uit het laboratorium om het brood er lekker uit te laten zien en oneindig lang houdbaar te maken.

Heel veel ongezond mensenvoer vermomt zich als gezond

Dit was geen voedsel, maar, om met de beroemde voedselschrijver Michael Pollan te spreken, een ‘food like substance’, een op voedsel gelijkende substantie. Als het gaat om onweerstaanbaar lekker eten dat ons ziek maakt, dan zijn producten als dit nog venijniger dan patat en hamburgers.

Hoewel we die ook niet kunnen weerstaan, wéten we daarvan in ieder geval nog dat ze niet goed voor ons zijn. Maar heel veel ongezond mensenvoer vermomt zich als gezond. Kleine tip: bestudeer de ingrediëntenlijst. Als die heel erg lang is en vol staat met ingrediënten die je niet kunt uitspreken en die je zeker niet in je keukenkastje hebt staan, dan kun je het product beter laten staan.

Yfood

Nu hangen er plotseling allemaal reclameposters in de stad met een afbeelding en een tekst die als een hommage aan de surrealistische schilder René Magritte kunnen worden opgevat. De beroemde Belgische kunstenaar schilderde een pijp met daarbij de tekst Ceci n’est pas une pipe: dit is geen pijp. Het was immers een afbeelding en geen pijp. En valt het woord ‘pijp’ überhaupt samen met het object dat het aanduidt? Interessante vragen over kunst en de relatie taal-object.

Op de posters nu overal in de stad hangen, zien we een afbeelding van een gele fles met daarbij de tekst ‘This is food’. Bedoelt de maker dat de afbeelding zelf al voedsel is? Of gaat hij de dialoog aan door Magritte om te draaien: waar deze wel degelijk een pijp heeft geschilderd en dat in zijn werk ontkent, wordt hier overduidelijk niet-voedsel als voedsel gepresenteerd. Geestig.

Het gele spul in de fles is een ‘op voedselgelijkende substantie’, of liever ruimtevoedselgelijkend. Het spul voor mensen die geen tijd hebben om te eten (misschien kunnen we ook producten maken voor mensen die geen tijd hebben om te leven?) is van het merk Yfood, dat je uitspreekt als Why food, dat ‘waarom voedsel’ betekent. Cynisch, maar duidelijk.

Eet smakelijk!

Ik sluit graag af met de ingrediëntenlijst: ‘halfvolle melk, water, melkeiwit, plantaardige oliën 2,9% (koolzaad, zonnebloem), kokosmelkpoeder, glutenvrije havervezel, oplosbare maïsvezel, rijstpoeder (rijstmeel, rijstzetmeel, rijststroop), vitaminen (A, C, D, K, B1, B3, B5, B6, biotine, foliumzuur), mineralen (magnesium, ijzer, koper, mangaan, seleen, chroom, molybdeen, jood), maltodextrine, zoetstof: sucralose; aroma’s, stabilisatoren: gellangom, verwerkt Eucheuma-wier; emulgator: lecithinen; lactase.’ Eet smakelijk!

Deze column verscheen eerder in de Volkskrant

Afbeelding: Gabriele M. Reinhardt via Pixabay

Deel dit bericht

Door idiote marktwerking wordt Openbaar Vervoer Onbetaalbaar Vervoer

TeunColumns & verhalen

Wazige treinrails door een landschap met bomen.

GeenStijl noemt het ov steevast Onrendabelen Vervoer. Alleen kneuzen die zich geen autootje kunnen permitteren stappen toch vrijwillig in de trein? Zo’n rijdende buis van staal en glas die vaak vertraagd is en je zeker niet van deur tot deur vervoert?

Goed openbaar vervoer

De toetsenbordridders van de website uiten zich een tikkeltje denigrerend ironisch, maar zonder dat ze het misschien helemaal zo bedoelen, hebben ze wel een belangrijk punt (voor de lezers die direct in de kramp schieten: mensen als onrendabel afschilderen geeft natuurlijk geen pas. Lees nu maar weer verder): het is reuze belangrijk dat een land niet alleen voor milieubewuste medemensen, sneue rijbewijslozen zoals ik en werkende reizigers voor goed openbaar vervoer zorgt, maar ook voor mensen met weinig geld.

Net als iedereen hebben zij er recht op om zich door het land te verplaatsen om een familielid te bezoeken, naar een tentoonstelling te gaan of om verder van huis te solliciteren en te werken. Zonder goed openbaar vervoer wordt de kloof tussen arm en rijk alleen maar groter.

Openbaar Vervoer wordt Onbetaalbaar Vervoer

Helaas wordt het openbaar vervoer langzamerhand Onbetaalbaar Vervoer. Waarom? Omdat de NS de treinkaartjes duurder maakt. Waarom? Omdat ze verlies lijden. Waarom is dat erg? Omdat de NS een bedrijf is dat winst moet maken. Is de NS dan beursgenoteerd? Hijgt een grote groep aandeelhouders de NV in de nek als de cijfertjes tegenvallen? Dat valt wel mee.

De NS heeft één aandeelhouder en dat is de staat. De staat die het fileprobleem moet oplossen, moet zorgen voor ons milieu en die iedereen gelijke kansen moet geven om zich door het land te bewegen. Die staat doet al die dingen niet. Overal in Nederland worden buslijnen opgeheven, haltes geschrapt en vallen treinen uit. Mensen worden de auto ingejaagd, met alle file- en milieugevolgen van dien.

Hoe reageert de NS op deze geslonken populariteit? Die gooit de prijzen omhoog, met als gevolg dat nog meer mensen de trein links laten liggen, waardoor de NS nog meer verlies zal gaan lijden. Artikelen die slecht verkopen, maak je doorgaans niet populairder door ze duurder te maken.

De overheid als enige NS-aandeelhouder

Dit marktwerkingetje spelen, met de overheid als enige aandeelhouder en nauwelijks concurrenten op het spoor, is raar. En het wordt nog gekker. Omdat de NS in coronatijd te weinig treinen heeft laten rijden, heeft het van zijn enige aandeelhouder een boete gekregen van 1,5 miljoen euro, die op een of andere manier terug moest worden gegeven aan de reizigers.

Er werd een prijsvraag uitgeschreven waaraan (maar) zesduizend mensen meededen. Het winnende plan is bekend: er wordt een app gemaakt die zorgt voor ‘meer sociale interactie en verbinding van reizigers’. Wat een kolder. De rechtste partijen in het parlement spraken schande van deze ‘datingapp’, terwijl GroenLinks-PVDA daar weer kwaad over was, want ‘de reizigers wilden het zelf.’

Stop die hele schijnmarktwerking

Het linkse kompas hapert hier helaas. De doorsnee reizigers kan zo’n app gestolen worden. Die willen gewoon goed ov. Juist links, groen trouwens ook, moet dat begrijpen. Zet je daar voor in en stop die hele schijnmarktwerking, waarbij de enige aandeelhouder boetes oplegt aan een vervoerbedrijf waarvan de directie astronomische bedragen verdient. Waarom moet openbaar vervoer rendabel zijn? Maak het aantrekkelijk en goed, zodat iedereen ermee wil reizen. Zoals iemand laatst schreef: een fietspad hoeft toch ook niet rendabel te zijn?

Deze column verscheen eerder in de Volkskrant

Afbeelding: Jiří Rotrekl via Pixabay

Deel dit bericht